Orkiestra Filharmonii Poznańskiej / Borowicz / Stadfeld / Nad Renem

Dyrygent: Łukasz Borowicz
Orkiestra Filharmonii Poznańskiej
Martin Stadtfeld - fortepian

Program
Ludwig van Beethoven - I Koncert fortepianowy C-dur op. 15
Robert Schumann - III Symfonia Es-dur Reńska op. 97

Program koncertu podąża brzegiem Renu - od Bonn, rodzinnego miasta Beethovena, po krajobrazy, które pół wieku później pobudziły wyobraźnię Schumanna. Obydwa utwory łączy też nieco zagmatwana numeracja, przez którą właściwe umiejscowienie ich w katalogu dzieł obu twórców nie jest szczególnie intuicyjne.

I Koncert fortepianowy C-dur op. 15 był w rzeczywistości trzecim podejściem Beethovena do tej formy, lecz pierwszym, który doczekał się wydania. Pierwsze szkice do II Koncertu B-dur powstały już około osiem lat wcześniej, a młodzieńczy koncert Es-dur nie został opublikowany za życia kompozytora i nie zachował się w całości. Po przeprowadzce z Bonn do Wiednia Beethoven potrzebował efektownej wizytówki pianisty wirtuoza. W Koncercie C-dur przemawia głównie językiem epoki Haydna i Mozarta, choć co rusz pojawiają się niespodziewane zwroty harmoniczne, które zdradzają temperament autora i kierują myśli ku romantyzmowi.

III Symfonia Es-dur jest chronologicznie ostatnim dziełem symfonicznym Schumanna. Figurująca w katalogu jako Czwarta powstała niemal dekadę wcześniej, lecz opublikowana została po obszernych poprawkach jako ostatnia. Kiedy w 1850 roku Schumann przybył do Düsseldorfu, aby objąć stanowisko miejskiego dyrektora muzycznego, nadreński krajobraz i serdeczne przyjęcie mieszkańców napełniły go nową energią - III Symfonię stworzył w ciągu zaledwie pięciu tygodni, pragnąc, jak miał powiedzieć, aby przeważał w niej pierwiastek ludowy.

Reńska nie jest dźwiękową pocztówką, lecz zapisem fascynacji życiem regionu: jego przyrodą, tańcami i zabytkami. Pięć części prowadzi od rozlewnej radości, przez melodię stylizowaną na ludowego ländlera i liryczne intermezzo, aż po gęste puzonowe brzmienie czwartej części Feierlich („Uroczyście"), inspirowane - według przekazów - podniosłością katedry w Kolonii. Schumann ostatecznie zrezygnował jednak z precyzyjnych określeń programowych, nie chcąc narzucać odbiorcom interpretacji, i kończy symfonię powrotem do radosnego Lebhaft („Żywo").

Przyjazd do Düsseldorfu otworzył przed Schumannem perspektywę szczęścia i stabilizacji. Ironią losu okaże się, że właśnie w wodach Renu unaoczni się jego głęboki kryzys psychiczny - nieco ponad trzy lata po ukończeniu Symfonii „Reńskiej" kompozytor rzuci się w fale rzeki, która tak go zauroczyła. Został uratowany, lecz kilka dni później trafił do zakładu leczniczego, którego nie opuścił już do śmierci.

Tekst: Szymon Maliszewski