Salon kontrovers: Listy - pisanie i czytanie - Listy narzeczeńskie Sigmunda Freuda do Marthy Bernays

"Mieć cię taką, jaka jesteś" - "Nasz 'powieść w odcinkach'" - Listy narzeczeńskie Sigmunda Freuda do Marthy Bernays

Czytają Stephan Wolf-Schönburg i Anna Kubin. Wybór, wprowadzenie i prowadzenie: Ruthard Stäblein.

Wydarzenie odbywa się ku pamięci Hanne Kulessa, która w tym roku skończyłaby 75 lat. To ona założyła cykl "Salon kontrovers: Briefe - schreiben und lesen" w 2014 roku i prowadziła go aż do swojej śmierci w 2022 roku.

Cztery lata rozłąki, zaręczyny po dwóch miesiącach - i to głównie za pośrednictwem listów. Jako 86-latka Martha Bernays wspominała ten czas jako "such a torture". Miłość na odległość była trudna do zniesienia również dla Sigmunda Freuda. Kiedy spotkali się po raz pierwszy w 1882 roku w Wiener Wald, on miał 26 lat, ona - 21.

Z listów przebija, jak zazdrosny, porywczy i zaborczy był Freud - i jak podatny na uzależnienia (kokaina), rozdarty i wrażliwy już jako młody człowiek. Martha z kolei jest ostrożna, wyważona, argumentuje cytatami z klasyków. Zaręczyny są tajne; jej matka go nie lubi, brakuje mu "formy w obcowaniu z damami". Oboje pochodzą z ubożałych, wielodzietnych rodzin żydowskich, których egzystencja była zagrożona. Tym, co pozostaje, jest wykształcenie.

Próbuje ją przekształcić - "Bądź moja, tak jak to sobie wyobrażam" to jego początkowe motto - lecz w pisaniu ona coraz śmielej dochodzi do głosu, wnosi własne argumenty i pomysły, na przykład o "nieświadomości". On dojrzewa przy niej i ufa jej: "Staniesz się moją współpracowniczką w najpoważniejszych sprawach." W końcu akceptuje: "Mieć cię taką, jaka jesteś." Obok całej powagi listy przepełnione są też przekleństwami, oskarżeniami, ultimatami, przeprosinami, pojednaniami i wielokrotnymi przysięgami miłości.

Ślub odbywa się w 1886 roku w Wandsbek, gdzie mieszkała rodzina Marthy Bernays. Potem pisemnych świadectw od niej prawie nie ma. Pięciotomowa publikacja tej korespondencji, ukończona w 2025 roku, przywraca jej głos.