Zurück nach Uskow. Von Janosch

Z udziałem Andreasa Jahncke

Janoscha zna każdy. Ten człowiek stworzył przecież postacie o światowej sławie - w tym żółto-czarno prążkowaną kaczkę na kółkach, Kaczkę Tygrysa, i oczywiście jej przyjaciela, małego Tygrysa. Oboje chcieli wyruszyć w podróż dookoła świata, a skończyli tam, gdzie zawsze mieszkali. Szczęśliwi i zadowoleni. O, jak piękna jest Panama.

Dzieło dla dzieci - a morał? "Każdy zawsze żył w raju, tylko o tym nie wiedział" - powiedział kiedyś Janosch w "Frankfurter Rundschau". Teza, która właśnie dziś nabiera coraz nowych znaczeń. Dom. Gdzie to jest?

Dla Janoscha, właściwie Hansa Eckerta, był nim niegdyś Zabrze w dzisiejszej Polsce. Tam urodził się w 1931 roku, gdy miasto nosiło jeszcze nazwę Hindenburg. Rodzina uciekła w 1946 roku do Niemiec, a z małego Hansa przez dziesięciolecia wyrósł wielki Janosch - tak brzmi Johannes po polsku i śląsku. Stworzył prawie 300 książek, z których część przetłumaczono na 70 języków. Oprócz książek dla dzieci pisał też powieści i opowiadania dla dorosłych - a co mało kto wie - dwie sztuki teatralne.

Jednej z nich poświęciło się Stalburg Theater: "Zurück nach Uskow". Opowiada o kimś, kto szuka swojej ojczyzny. Autobiograficzne tło jest oczywiste: Uskow to Zabrze, miejsce urodzenia Janoscha. Czy poszukujący tam dotrze, czy będzie błąkał się jak mała kaczka i mały tygrys - Janosch opisuje to na swój własny sposób: czasem złośliwie, często szorstko, niekiedy melancholijnie, ale zawsze blisko życia i z charakterystycznym dla niego humorystycznym podtekstem.

Janosch skończył w marcu 95 lat i od trzech dekad mieszka z żoną na Teneryfie. Zapytany, co tam robi przez cały dzień, odpowiedział: "Rozmyślam o radosnej bezsensowności istnienia." Janosch to Janosch.