Białe płótno

Czytanie "Białego płótna" z Corinną Harfouch i Hideyo Haradą na podstawie powieści Antanasa Škėmy

"Białe płótno" to kamień milowy współczesnej literatury litewskiej. Powstała na nowojorskiej emigracji, powieść Škėmy opowiada na podstawie jego własnej biografii o życiu litewskiego emigranta Antanasa Garšvy. W Nowym Jorku z początku lat 50. zarabia na życie jako chłopiec windowy w największym hotelu miasta. Jego codzienne wznoszenie się i opadanie w windzie wydaje mu się pracą Syzyfa (co przyczyniło się do określenia Škėmy "litewskim Camusem"). Głupia repetycja tego samego, a do tego przeciążenie bodźcami pozornej rzeczywistości amerykańskiego megamista, wyczerpują i tak już neurastheniczny Garšvę, który widzi siebie jako poetę, urodzonego, aby pozostawić wersety na wieczność.

W stylu ekspresjonistycznym i asocjacyjnym, przeplatanym epizodycznymi retrospekcjami z własnego dzieciństwa i młodości, przebudzeniem się pierwszej miłości i jej konieczną stratą, polityczną indoktrynacją w ojczyźnie, wreszcie emigracją, otwiera się nie tylko precyzyjny, wieloaspektowy psychogram człowieka napędzanego i błądzącego, ale jednocześnie szydersko zniekształcona mozaika XX wieku zdominowanego ideologiami: od socjalistycznego Kowna na Litwie do duchowo opustoszałego, kapitalistycznie wydrążonego powojennego Nowego Jorku, pod którego błyszczącą powierzchnią przez bezlitosny skalpel Škėmy przebija się ciekący gnój.

Tłumaczka Claudia Sinnig przeniosła tę precyzyjnie skomponowaną tyradę we wszystkiej jej szorstości, rozpaczy i mocy językowej, dając Škėmie tym samym niemiecki głos po raz pierwszy w ogóle. Dla polskich czytelników odkrycie, które przychodzi późno, ale jest autentyczne.

Podczas czytania muzyka zajmuje ważne miejsce. Pianistka Hideyo Harada gra utwory fortepianowe od Bacha przez Mozarta, Chopina i Schumanna aż do Čiurlionisa i Bartóka.

Czytanie: Corinna Harfouch